RPE là gì? Thang đo 1-10 và Reps in Reserve | Strongbro
Trả lời nhanh
RPE, hay tỷ lệ gắng sức cảm nhận, là thang đo từ 1 đến 10 đánh giá độ nặng của một hiệp tập, trong đó 10 nghĩa là không thể thực hiện thêm rep nào. Trong tập luyện sức mạnh, nó tương ứng trực tiếp với reps in reserve (RIR): RPE 8 nghĩa là còn dư 2 reps, RPE 9 là còn dư 1. Nó mô tả nỗ lực độc lập với mức tạ, vì vậy 80 kg × 5 ở RPE 7 và cùng hiệp đó ở RPE 9.5 được ghi nhận là hai trạng thái khác nhau trong nhật ký.
Mức tạ và số reps cho biết bạn đã làm gì. RPE cho biết điều đó tiêu tốn bao nhiêu sức lực. Một hiệp 80 kg × 5 có thể là bài khởi động với người này nhưng là nỗ lực tối đa với người khác, và với cùng một người, nó có thể là cả hai tùy vào từng tuần. RPE là cách viết tắt để ghi lại sự khác biệt đó chỉ bằng một con số.
Cách hoạt động
Thang đo chạy từ 1 đến 10 và được cố định ở đỉnh: 10 nghĩa là bạn không thể thực hiện thêm một rep nào nữa với kỹ thuật chuẩn. Mỗi bước giảm xuống tương ứng với một rep bạn có thể thực hiện thêm. Trong phiên bản dành cho tập tạ, cách quy đổi này là định nghĩa đầy đủ nhất.
| RPE | Reps in reserve | Cảm nhận về hiệp tập |
|---|---|---|
| 10 | 0 | Không thể thực hiện thêm rep nào |
| 9.5 | 0 đến 1 | Có thể thêm một rep, không chắc chắn |
| 9 | 1 | Thêm được một rep, không hơn |
| 8.5 | 1 đến 2 | Chắc chắn một, có thể hai |
| 8 | 2 | Còn dư hai reps |
| 7.5 | 2 đến 3 | Hai, có thể ba |
| 7 | 3 | Còn dư ba reps |
| 6 | 4 | Còn dư bốn reps |
| 5 trở xuống | 5 hoặc hơn | Khởi động, hoặc hiệp tập kỹ thuật nhẹ |
Ví dụ thực tế. Một người tập bench press 80 kg cho 5 reps và dừng lại khi còn dư hai rep sạch. Hiệp đó là RPE 8. Tuần sau, vẫn 80 kg × 5 nhưng chỉ còn dư một rep: RPE 9. Mức tạ và số reps không đổi, nhưng nhật ký ghi lại rằng hiệp tập đã nặng hơn, điều mà các con số đơn thuần sẽ bỏ lỡ. Tuần sau nữa, 80 kg × 5 cảm thấy còn dư ba rep: RPE 7, và đã đến lúc tăng tạ.
Thang đo này có hai lịch sử. Phiên bản gốc của Borg, xuất bản cho các bài tập sức bền, chạy từ 6 đến 20 để chỉ số nhân với 10 theo sát nhịp tim. Thang đo 1-10 cho tập tạ được chuẩn hóa bởi Zourdos và cộng sự vào năm 2016, gắn mỗi con số với số reps còn dư thay vì nhịp tim.
Tại sao nó quan trọng với nhật ký của bạn
Mức tạ và số reps là phần khách quan của một hiệp; RPE là phần chủ quan, và cả hai đều cần thiết để đọc nhật ký một cách chính xác.
Nó giải thích các giai đoạn chững tạ. Ba tuần tập 100 kg × 5 trông có vẻ đứng yên trên biểu đồ. Với RPE đi kèm, nó có thể là 9, 8, 7, nghĩa là bài tập đang nhẹ dần và sắp tiến bộ, hoặc 8, 9, 10, nghĩa là bài tập sắp không thể hoàn thành. Cùng con số, nhưng quyết định trái ngược.
Nó hướng dẫn mức tạ tiếp theo. Các chương trình viết theo RPE, như "5 reps ở RPE 8", cho phép mức tạ điều chỉnh theo thể trạng trong ngày. Vào ngày sung sức, RPE 8 là 85 kg; vào ngày mệt mỏi, nó là 77.5 kg. Giáo án vẫn giữ được sự trung thực mà không cần công thức cứng nhắc.
Nó giúp estimated 1RM chính xác hơn. Mọi công thức 1RM đều giả định hiệp tập gần ngưỡng thất bại. Một hiệp 80 kg × 8 ở RPE 6 với bốn rep còn dư dự đoán mức max thấp hơn nhiều so với cùng hiệp đó ở RPE 10, và việc biết bạn đã ghi chép thế nào giúp bạn biết nên tin tưởng vào ước tính đến mức nào.
Sai lầm phổ biến
- Đánh giá mọi hiệp là 10. Nếu hiệp nào cũng là tối đa, con số đó không còn ý nghĩa và sự mệt mỏi sẽ đến sớm. Hầu hết các hiệp chính nên ở mức 7 đến 9.
- Đánh giá trước khi tập. RPE là mô tả về những gì đã xảy ra, được đưa ra sau rep cuối cùng, không phải kế hoạch cho việc bạn sẽ cố gắng thế nào.
- Đoán mò ở các hiệp dài. Số reps còn dư dễ đánh giá ở mức 2 đến 8 reps và khó hơn ở mức 15 trở lên. Sau 12 reps, hãy coi con số đánh giá chỉ mang tính tham khảo.
- Làm tròn xuống để trông khỏe hơn. Một RPE 9 trung thực bị ghi thành RPE 7 trên giấy sẽ dẫn đến việc tăng tạ quá đà vào tuần sau và thất bại. Nhật ký chỉ hoạt động nếu đánh giá là thật.
- Bỏ qua ở hiệp nặng nhất. Nếu bạn ghi RPE ở bất cứ đâu, hãy ghi ở hiệp nặng nhất của bài tập. Đó là hiệp đưa ra các quyết định cho buổi sau.
Các chỉ số estimated 1RM, personal records và ready-to-progress list của Strongbro được tính toán từ mức tạ và số reps, vì vậy RPE là sự đánh giá của bạn cho mức tạ tiếp theo thay vì là dữ liệu ứng dụng cần từ bạn; hướng dẫn theo dõi tiến độ cho thấy cách cả hai kết hợp với nhau trong bài đánh giá hàng tuần. Các thuật ngữ liên quan: progressive overload, training volume, và toàn bộ glossary.
Tải Strongbro trên App StoreMiễn phí 3 ngày. $19.99 trọn đời.
Câu hỏi thường gặp
Sự khác biệt giữa RPE và RIR là gì?
Chúng mô tả cùng một vấn đề từ hai góc độ. RIR đếm số rep bạn còn dư; RPE đánh giá nỗ lực trên thang điểm 10. RPE 10 tương ứng 0 RIR, RPE 9 là 1 RIR, RPE 8 là 2 RIR, và cứ thế xuống đến khoảng RPE 5, nơi số rep không còn mang nhiều ý nghĩa. Hầu hết người tập tư duy theo RIR nhưng ghi chép bằng RPE.
RPE có chính xác không?
Đủ chính xác để sử dụng và sẽ tốt hơn khi tập luyện nhiều. Người tập lâu năm có thể đánh giá số rep còn dư trong khoảng 1 rep ở các hiệp gần ngưỡng thất bại, và độ lệch sẽ lớn hơn ở các hiệp nhẹ, dài. Thang đo này được Zourdos và cộng sự xác thực cho tập kháng lực vào năm 2016; ý tưởng gốc đến từ công trình của Borg trong những năm 1970 và 80.
Thang đo RPE 6-20 đến từ đâu?
Đó là thang đo gốc của Borg, xây dựng cho các bài tập sức bền để con số nhân với 10 xấp xỉ nhịp tim. Phiên bản 1-10 cho tập tạ là bản điều chỉnh sau này, gắn liền với số rep còn dư thay vì nhịp tim. Nếu một giáo án ghi RPE 8, gần như luôn luôn là thang đo 10 điểm cho tập tạ.
Các hiệp tập chính nên ở mức RPE nào?
Hầu hết các chương trình tăng sức mạnh và cơ bắp đặt các hiệp chính ở mức RPE 7 đến 9, tương đương 1 đến 3 reps còn dư. Các hiệp RPE 10 chỉ dành cho những lần kiểm tra sức mạnh hoặc hiệp cuối của bài tập, vì việc tập đến ngưỡng thất bại mọi hiệp sẽ gây mệt mỏi nhanh hơn là tăng hiệu quả. Các hiệp khởi động thường ở mức RPE 5 trở xuống.
Làm sao để dùng RPE chọn mức tạ?
Hãy tính ngược từ mục tiêu. Nếu giáo án yêu cầu 5 reps ở RPE 8, hãy chọn mức tạ bạn có thể thực hiện khoảng 7 reps. Nếu 80 kg × 5 của tuần trước cảm thấy như RPE 7, đã đến lúc tăng tạ; nếu cảm thấy như RPE 9.5, hãy giữ nguyên mức tạ. Chỉ số này biến cảm giác nặng nhẹ mơ hồ thành một quyết định cụ thể.
Nguồn tham khảo
- Bộ Y tế Việt Nam
- World Health Organization — physical activity fact sheet
- Borg — Psychophysical bases of perceived exertion (Medicine and Science in Sports and Exercise, 1982)
- Zourdos et al. — Novel Resistance Training-Specific Rating of Perceived Exertion Scale Measuring Repetitions in Reserve (Journal of Strength and Conditioning Research, 2016)
Tải Strongbro trên App StoreMiễn phí 3 ngày. $19.99 trọn đời.