Volume vs Intensity: Nên theo dõi chỉ số nào khi tập gym? | Strongbro
Trả lời nhanh
Volume là tổng khối lượng công việc: số hiệp × số lần lặp × mức tạ, hoặc số hiệp tập nặng mỗi nhóm cơ hàng tuần. Intensity là mức tạ nặng bao nhiêu phần trăm so với mức tối đa (1RM). Cơ bắp phát triển chủ yếu nhờ volume miễn là tập gần ngưỡng thất bại. Sức mạnh phát triển chủ yếu nhờ intensity vì nâng tạ nặng là một kỹ năng đặc thù. Hãy theo dõi cả hai: một nhật ký ghi lại mức tạ và số lần lặp cho mỗi hiệp sẽ tự động tính ra tổng khối lượng, số hiệp tập và 1RM ước tính mà không cần làm thêm việc gì.
Hai người tập cùng thực hiện các bài tập giống nhau trong một năm. Một người tăng số hiệp và số lần lặp; người kia tăng mức tạ. Cả hai đều tiến bộ, sau đó cả hai đều chững lại, và mỗi người đều tin rằng cách tiếp cận của người kia mới là giải pháp. Sự bất đồng thường nằm ở định nghĩa, vì vậy hãy làm rõ chúng trước.
Ý nghĩa của từng thuật ngữ
Volume là khối lượng công việc. Nó có hai thước đo phổ biến. Tonnage là mức tạ × số lần lặp × số hiệp, cộng dồn trong một buổi hoặc một tuần: 3 hiệp 8 lần ở mức 80 kg là 1.920 kg. Số hiệp tập nặng là số hiệp làm việc được thực hiện gần ngưỡng thất bại, tính theo nhóm cơ mỗi tuần. Cả hai đều được đề cập trên trang công cụ tính volume tập luyện, nơi tạo ra hai con số này cho bất kỳ buổi tập nào bạn nhập vào.
Intensity là mức tạ nặng bao nhiêu so với mức tối đa bạn có thể nâng một lần. Nó được thể hiện dưới dạng phần trăm của 1RM: nếu bài squat tốt nhất của bạn là 140 kg, một hiệp ở mức 112 kg là 80 phần trăm intensity bất kể bạn thực hiện bao nhiêu lần lặp. Intensity không phải là cảm giác hiệp tập đó nặng thế nào; đó là nỗ lực (effort), được đo bằng số lần lặp dự trữ hoặc RPE, và hai khái niệm này thường bị nhầm lẫn. Một hiệp 20 lần ở mức 50 phần trăm được tập đến ngưỡng thất bại là intensity thấp nhưng nỗ lực tối đa.
Bản tuyên bố của ACSM sử dụng các định nghĩa này, và mô hình tiến triển của nó dựa trên cả hai: người mới bắt đầu được tập với mức tạ vừa phải và ít hiệp, và khi tuổi tập luyện tăng lên, các khuyến nghị sẽ tăng số hiệp và đẩy phạm vi mức tạ rộng hơn và nặng hơn. Volume và intensity được coi là hai nút điều chỉnh riêng biệt ngay từ đầu.
Khi nào volume thúc đẩy tiến độ
Phát triển cơ bắp là nơi volume đóng vai trò chính. Phân tích tổng hợp về mối quan hệ liều lượng-phản ứng của Schoenfeld, Ogborn và Krieger cho thấy nhiều hiệp tập nặng hàng tuần cho mỗi nhóm cơ tạo ra sự phát triển nhiều hơn, với 10 hiệp trở lên mỗi tuần mang lại kết quả tốt hơn so với dưới 5 hiệp. Phát hiện thứ hai cũng quan trọng không kém: một phân tích tổng hợp riêng biệt so sánh tập luyện mức tạ thấp và cao cho thấy sự phát triển cơ bắp tương đương ở các mức tạ từ khoảng 30 phần trăm mức tối đa trở lên, miễn là các hiệp được tập gần ngưỡng thất bại. Nói cách khác, để tăng kích thước, mức tạ trên thanh đòn ít quan trọng hơn nhiều so với số lượng hiệp tập nặng bạn tích lũy được.
Điều đó làm cho volume trở thành đòn bẩy chính khi mục tiêu là cơ bắp, và nó giải thích tại sao hai chương trình rất khác nhau, 4 hiệp 6 lần và 4 hiệp 12 lần, có thể tạo ra kết quả tương tự nếu cả hai đều được đẩy gần ngưỡng thất bại. Nó cũng giải thích kiểu thất bại phổ biến nhất: một người tập tự hào về các hiệp chính nặng nhưng số hiệp tập nặng hàng tuần cho mỗi nhóm cơ chỉ là 6, mức mà nghiên cứu gọi là thấp.
Volume cũng là con số đầu tiên "lên tiếng" khi việc tập luyện bị sa sút. Các bài tập phụ bị bỏ qua, các buổi tập rút ngắn và một ngày nghỉ tập đều xuất hiện dưới dạng tổng số hàng tuần thấp hơn trước khi bất cứ điều gì thay đổi trên thanh đòn.
Khi nào intensity thúc đẩy tiến độ
Sức mạnh là một kỹ năng cũng như một đặc tính của mô, và các kỹ năng mang tính đặc thù. Phân tích so sánh mức tạ thấp và cao cho thấy sự phát triển cơ bắp tương đương nhưng lại cho thấy sự gia tăng 1RM rõ ràng hơn từ việc tập luyện nặng. Nâng tạ ở mức 85 phần trăm mức tối đa dạy cho hệ thần kinh cách tạo lực chống lại 85 phần trăm mức tối đa đó; các hiệp 15 lần ở mức 55 phần trăm thì không, dù chúng có khó đến đâu.
Vì vậy, khi mục tiêu là một mức tạ tối đa lớn hơn, hoặc số lần lặp ở một mức tạ nhất định, intensity phải tăng theo thời gian. Đây là nơi công cụ tính 1RM phát huy tác dụng: nó biến bất kỳ hiệp tập nặng nào thành mức tối đa ước tính, và ước tính đó là tham chiếu intensity. Một hiệp 5 lần ở mức 100 kg ước tính khoảng 112 kg; một tháng sau, 5 lần ở mức 105 kg ước tính khoảng 118 kg, và sự gia tăng đó là tiến bộ sức mạnh mặc dù sự khác biệt về tonnage chỉ là 25 kg.
Intensity cũng quan trọng đối với kích thước, chỉ là ít trực tiếp hơn. Các hiệp nặng gây mệt mỏi hơn trên mỗi hiệp, vì vậy một chương trình ở mức 90 phần trăm không thể tích lũy cùng số hiệp hàng tuần như một chương trình ở mức 70 phần trăm. Intensity cao giới hạn volume có thể đạt được, đó là lý do tại sao hầu hết các chương trình được thiết kế tốt đều luân phiên các khối thay vì cố gắng tối đa hóa cả hai cùng một lúc.
Tại sao lựa chọn này là sai lầm
Câu hỏi trong tiêu đề có một câu trả lời ngắn gọn: cả hai, vì mỗi cái đều bù đắp điểm mù của cái kia.
- Tonnage tăng trong khi intensity giảm khi bạn thêm số lần lặp hoặc số hiệp ở mức tạ nhẹ hơn. Tốt cho phát triển cơ, không tốt cho sức mạnh. Nếu ước tính mức tối đa của bạn đã đứng yên trong hai tháng, đây thường là lý do.
- Intensity tăng trong khi tonnage giảm khi bạn theo đuổi các hiệp chính nặng hơn và bỏ qua các hiệp phụ. Tốt cho sức mạnh trong ngắn hạn, và thường là lý do khiến cơ bắp ngừng phát triển.
- Cả hai đều đứng yên là tín hiệu cần phục hồi, không phải tín hiệu về chương trình. Hãy kiểm tra giấc ngủ và dinh dưỡng trước khi viết lại lịch tập.
- Cả hai cùng tăng là những gì diễn ra trong năm đầu tiên của người mới bắt đầu, và những gì một khối tập luyện được lên kế hoạch tốt trông như thế nào ở bất kỳ cấp độ nào. Nó không kéo dài vô tận, và việc mong đợi nó kéo dài mãi là cách mọi người tự thuyết phục bản thân rằng họ đã bị chững lại.
Người tập chỉ theo dõi volume sẽ nhầm lẫn việc thêm số lần lặp với sức mạnh; người tập chỉ theo dõi hiệp chính sẽ nhầm lẫn một mức tạ nặng với một tuần tập hiệu quả. Hai con số không tốn thêm công sức để ghi lại so với một, vì chúng đến từ cùng một dữ liệu.
Cách nhật ký ghi lại cả hai
Mỗi hiệp bạn ghi lại đều có mức tạ và số lần lặp. Đó là toàn bộ đầu vào; phần còn lại là số học.
Volume đến từ việc cộng dồn. Mức tạ × số lần lặp mỗi hiệp, cộng lại trong buổi tập, cho ra tonnage. Đếm các hiệp tập nặng và gắn thẻ mỗi hiệp với một nhóm cơ cho ra số hiệp tập nặng mỗi nhóm cơ mỗi tuần. Một trình theo dõi thực hiện điều này theo tháng và hiển thị sự thay đổi so với tháng trước, cùng với nhóm cơ nào đã thay đổi nhiều nhất, biến việc xem xét volume thành một cái nhìn nhanh thay vì một bảng tính.
Intensity đến từ hiệp tốt nhất. Một mức 1RM ước tính, được tính từ hiệp tập nặng nhất trên mỗi bài tập, mang lại cho bạn xu hướng sức mạnh tồn tại qua các thay đổi chương trình: một tuần 5×5 và một tuần 3×8 cùng nằm trên một biểu đồ vì cả hai đều được chuyển đổi thành mức đơn ước tính. Intensity của bất kỳ hiệp nào sau đó là mức tạ của nó chia cho ước tính đó, và bạn không bao giờ phải kiểm tra mức tối đa thực sự để biết nó đã tăng lên.
Yêu cầu thực tế là mọi hiệp đều phải được ghi lại, không chỉ các hiệp chính, vì volume cần tất cả chúng. Đó là vấn đề về tốc độ ghi chép hơn là vấn đề kỷ luật. Nếu việc nhập một hiệp mất hơn vài giây, các hiệp phụ ở cuối buổi tập sẽ không được ghi lại và con số volume sẽ âm thầm đánh giá thấp khối lượng tập chân và lưng. Nhập bằng giọng nói hoặc bàn phím với các con số của buổi tập trước được điền sẵn sẽ giải quyết vấn đề này; sau đó, hai con số sẽ tự xuất hiện.
Đánh giá hàng tuần sử dụng cả hai
Chín mươi giây, cùng một ngày mỗi tuần:
- Tonnage so với tuần trước. Tăng, ổn định, hoặc giảm. Giảm hai lần liên tiếp mà không có kế hoạch giảm tải (deload) có nghĩa là điều gì đó trong cuộc sống, không phải chương trình, cần được chú ý.
- Số hiệp tập nặng mỗi nhóm cơ. Có nhóm cơ nào dưới 10 hiệp mỗi tuần mà bạn định tập không? Có nhóm nào trên 20 hiệp mà không có lý do không?
- Mức tối đa ước tính trên các bài tập chính so với tháng trước. Một bài tập tăng là đủ; sức mạnh không tăng song song.
- Quyết định nút nào cần xoay. Nếu mục tiêu là phát triển cơ và số hiệp đang thấp, hãy thêm hiệp. Nếu mục tiêu là sức mạnh và ước tính đang đứng yên, hãy thêm mức tạ vào các hiệp chính và chấp nhận ít hiệp phụ hơn. Nếu cả hai đều chững lại, hãy giảm tải.
Sau đó đóng ứng dụng. Giá trị của việc theo dõi cả hai là quyết định ở bước 4 hiển nhiên từ các con số thay vì tranh luận từ cảm giác.
Kết luận
Volume là khối lượng công việc bạn thực hiện; intensity là mức tạ nặng bao nhiêu so với mức tối đa của bạn. Sự phát triển cơ bắp phản ứng chủ yếu với volume tập nặng trên phạm vi mức tạ rộng, sức mạnh phản ứng chủ yếu với intensity, và mỗi cái đều giới hạn cái kia, vì vậy hầu hết tiến bộ đến từ việc luân phiên nhấn mạnh thay vì tối đa hóa một cái. Hãy theo dõi cả hai, điều này không tốn thêm chi phí khi mọi hiệp đều được ghi lại với mức tạ và số lần lặp: nhật ký sẽ cộng các hiệp thành volume và chuyển đổi hiệp tốt nhất thành mức tối đa ước tính. Sử dụng công cụ tính volume để kiểm tra khối lượng công việc của một buổi tập và công cụ tính 1RM để kiểm tra sức mạnh, sau đó để xu hướng qua các tháng trả lời câu hỏi.
Tải Strongbro trên App StoreMiễn phí 3 ngày. $19.99 trọn đời.
Câu hỏi thường gặp
Sự khác biệt giữa intensity và nỗ lực (effort) là gì?
Intensity là mức tạ so với sức tối đa: 80 kg là 80 phần trăm intensity nếu mức tối đa của bạn là 100 kg. Nỗ lực là mức độ gần đến ngưỡng thất bại của một hiệp, thường được tính bằng số lần lặp dự trữ (RIR). Một hiệp 15 lần ở mức 50 phần trăm được tập đến ngưỡng thất bại là intensity thấp nhưng nỗ lực cao. Hai khái niệm này thường bị nhầm lẫn, và hầu hết các tranh luận về volume so với intensity thực chất là về volume so với nỗ lực.
Nâng tạ nặng hơn hay tập nhiều hiệp hơn sẽ xây dựng cơ bắp tốt hơn?
Nhiều hiệp hơn, miễn là chúng là các hiệp tập nặng. Các phân tích tổng hợp so sánh mức tạ nhẹ và nặng cho thấy sự phát triển cơ bắp tương đương khi các hiệp được tập gần ngưỡng thất bại, từ khoảng 30 phần trăm mức tối đa trở lên. Mức tạ nặng hơn tạo ra sức mạnh tốt hơn. Vì vậy, để tăng kích thước, số hiệp tập nặng là yếu tố chính; để tăng sức mạnh, mức tạ trên thanh đòn là yếu tố chính.
Tôi có nên theo dõi % 1RM nếu không bao giờ kiểm tra mức tối đa?
Bạn không cần phải kiểm tra nó. Bất kỳ hiệp tập nặng nào cũng cho ra 1RM ước tính thông qua công thức như Brzycki, và nhật ký có thể tính toán nó từ mức tạ và số lần lặp bạn đã nhập. Intensity cho một hiệp sau đó là mức tạ chia cho ước tính đó. Ước tính này đủ gần để theo dõi xu hướng, đó mới là điều quan trọng.
Volume và intensity có thể cùng tăng một lúc không?
Trong một thời gian, có, đặc biệt là trong năm đầu tiên. Cuối cùng chúng sẽ cạnh tranh nhau, vì các hiệp nặng gây mệt mỏi hơn và giới hạn số hiệp tập nặng mà bạn có thể phục hồi. Hầu hết các chương trình đều luân phiên nhấn mạnh: một giai đoạn volume cao với mức tạ vừa phải, sau đó là một giai đoạn volume thấp hơn với mức tạ nặng hơn. Một nhật ký hiển thị cả hai con số sẽ giúp thấy rõ sự luân phiên này.
Chỉ số nào giải thích cho việc bị chững lại?
Hãy nhìn vào chỉ số chưa thay đổi. Nếu tổng khối lượng (tonnage) đã tăng trong nhiều tuần nhưng mức tối đa ước tính vẫn đứng yên, bạn có thể đang thêm số lần lặp ở cùng mức tạ và cần các hiệp nặng hơn. Nếu các hiệp chính tiếp tục tăng nhưng tổng số hiệp lại giảm, bạn có thể đang tập thiếu volume. Việc cả hai đều đứng yên thường chỉ ra vấn đề phục hồi, không phải do chương trình.
Cách đơn giản nhất để theo dõi cả hai là gì?
Ghi lại mọi hiệp với mức tạ và số lần lặp vào một nơi và để phần mềm làm phần còn lại. Tổng khối lượng và số hiệp đến từ việc cộng các hiệp; 1RM ước tính đến từ hiệp tốt nhất của mỗi bài tập. Xem xét hai chỉ số này mỗi tuần một lần, volume so với tuần trước và mức tối đa ước tính so với tháng trước, sẽ giải quyết gần như mọi câu hỏi quan trọng.
Nguồn tham khảo
- Bộ Y tế Việt Nam
- World Health Organization — physical activity fact sheet
- Schoenfeld et al. (2017) — Strength and hypertrophy adaptations between low- vs. high-load resistance training: a systematic review and meta-analysis, J Strength Cond Res (PubMed)
- Schoenfeld, Ogborn, Krieger (2017) — Dose-response relationship between weekly resistance training volume and increases in muscle mass, J Sports Sci (PubMed)
- American College of Sports Medicine (2009) — Progression models in resistance training for healthy adults, position stand (PubMed)
Tải Strongbro trên App StoreMiễn phí 3 ngày. $19.99 trọn đời.